Skadarsko jezero – Rijeka Crnojevića.

Predele posetili i fotografisali Ilija Perić i Nebojša Atanacković u maju 2021. godine.


Prostor oko najvećeg jezera bivše Jugoslavije se može podeliti u dve različite sociogeografske celine.

  • Krajina” – južni obod velikog jezera sa mediteranskim, morskim facetama. To je prostor od Virpazara pa sve do granice sa Albanijom sa izraženim multikonfesionalnim karakterom.
  • Riječka nahija” – zapadni deo jezera koga čini Rijeka Crnojevića sa okolnim zalivima i pritokama.

Krajinom sam prošao jednog nezaboravnog majskog dana, od Vranjine preko Lučice i Godinja do Donjih Murića i ostrva Gorica.

U nastavku sledi priča-u-slikama posvećena “zmaju od reke”, Rijeci Crnojevića. Priču je ispričala jedna stara krivudava cesta niz koju se nižu ribarska sela u kamenu Dodoši i Karuč, neprikosnoveni vidikovac Pavlova strana, opuštajući Macalov brijeg i skriveni Poseljani.

Riječki svijet ima bezbroj lica. Ovde se prepliću jezerski, močvarni i rečni element prostora kao retko gde drugo. U sudaru planinske i mediteranske klime, visoke vode na prelazu godišnjih doba kreiraju nestvarne prizore.

Zadatak koji sam sebi zadao bio je upravo uhvatiti sinergiju prolećnog poplavnog talasa i bljesak prolećnih boja u najboljem mogućem trenutku. U tome mi je svesrdno pomogao moj dobri drug iz Kuča, ali istinski, pravi zaljubljenik u jezero, Ilija Rajda Perić.

Panoramski krug oko jezera smo zatvorili naredno jutro nadomak Podgorice, na tronu poslednjih srednjevekovnih vladara Crne Gore – na Žabljaku Crnojevića.

Dodoši.

Dodoši su staro ribarsko selo zbijenog tipa smešteno na isturenom rtu u podnožju uzvišenja Bobija. Do Dodoša vodi samo jedan kopneni put ako se izuzme prašnjava letnja veza ka Žabljaku Crnojevića.

Sa Bobije se pruža raskošan pogled na jezero. Planina Lovćen je na zapadu, na istoku Rumija, dok u centralnom vodenom planu dominiraju Prevlaka i Vranjina. Primetni “trag vode koja teče kroz vodu” je Karatunska reka, koja sa postepenim povlačenjem vode u kasno proleće, postaje sve vidljivija.

Karatun – što na turskom znači “crna voda”.
Dodši sa dvogrbom Vranjinom u pozadini.

Dodoši su mesto sa dva lica, letnjim i zimskim.

Preko leta, nivo jezera je nizak, prepuštajući prostor livadama. Vodenim putem odavde je moguće kretanje u tri smera: ka centralnom delu jezera, ka Prevlaci i ušću Rijeke Crnojevića, ili sledeći Karatun u suprotnom smeru, ka Žabljaku Crnojevića i dalje ka najsevernijem jezerskom zalivu – Malom Blatu.

Zimi sve izgleda potpuno drugačije, Dodoši su skoro sa svih strana okruženi vodom koja doseže do kamenog bedema samog naselja.

Prelazni period jezera u proleće – polako kopni i letnji put od Dodoša ka Žabljaku.

Stanovnici Dodoša se, kao što je za očekivati, tradicionalno bave ribarstvom i vrlo su vešti u tome. Cela oblast “riječke nahije” je zemlja Ceklina – Ceklin je ratoborno crnogorsko pleme koje u XVII veku zaposelo istočni deo Skadarskog jezera proterujući odatle tursko stanovništvo.

Karuč.

Karuč je biser istorijskog nasleđa Skadarskog jezera, mesto gde su se odavnina raspletale ribarske mreže i gde je Petar I Petrović imao svoj zimovnik čije su ruševine i danas vidljive. Karučko oko je duboko nekoliko desetina metara i predstavlja prirodno mrestilište.

Mesto pleni nesvakidašnjom atmosferom – ovde se treba potpuno opustiti i prepustiti okolini a najbolje mesto za to je ribarska konoba “Karuč” domaćina Sloba Jovićevića. Na meniju je odlična riblja čorba, pastrmka i jegulje. Cene su pristupačne a posle ručka se možete i provozati Slobinim čunom po jezeru.

Poslednjih godina, blizina glavnog grada preti da negativno transformiše ovo mesto u pozornicu kafanskog provoda i na kopnu i na vodi…

Pavlova strana.

Kad se od Karuča preko Rvaša produži dalje uz jezero, kod skretanja za mesto Meterizi na trenutak treba zatvoriti oči…

Pavlova Strana

Otvoriće se možda i najpoznatija razglednica Crne Gore, nestvarni meandar Rijeke Crnojevića i pogled koji se čini da dopire u beskraj. Markantni blizanci Vranjine neizbežni su ukras svake tačke promatranja jezera.

Rijeka Crnojevića.

Rijeka je izgleda uz Virpazar, epicentar onog ordinarnog turizma na jezeru, gde se stvari svode na masovne brodske izlete i kafanske terase.

Ipak, ako se ovde dođe u jutarnjim satima, može se uživati u ambijentu oko starog kamenog mosta nekadašnjeg ribarskog mesta. U socijalističko vreme ovde je postojala fabrika sardina.

U blizini današnjeg naselja nalaze se ostaci drevnog grada Oboda. Riječki Obod je predstavljao poslednje utočište srednjevekovnih vladara Crne Gore. Nakon gubitka Žabljaka, Ivan Crnojević se povukao na Obod, odakle je vladao sve do konačnog pada Crne Gore pod osmansku vlast 1499. godine. Na Obodu se nalazila i prva štamparija na Balkanu.

Dalje ka Virpazaru, Rijeka Crnojevića nastavlja da priča svoju vijugavu priču, zbog koje smo danas tu. Još jedan nestvarni zaokret od 360 stepeni, dok se u produžetku nazire Pavlova strana gde sam nekoliko sati ranije dočekao svitanje.

Poseljani.

Poseljani su u stara vremena bili cuveni po svojim vodenicama. Skadarsko jezero crpi vodu od okolnog krša Lovćena i Paštrovića gore, i u konačnom ishodu preko Bojane predaje Jadranu. U proleće je teško je razaznati gde prestaje kopno a gde počinje voda. Vodeni efemeris posmatran iz visa izgleda kao mali raj. Valjalo bi sledeći put spustiti se dole na supu ili kajaku!

Macalov brijeg.

Pravo mesto za završetak dana uz komad sira i pršute i gutljaj domaćeg vina. Turizam oko jezera treba da raste ali organski i kontrolisano! Harmonija Izgubljenog Raja ne sme biti narušena.

Žabljak Crnojevića.

Do Žabljaka bi se iz Dodoša stiglo za desetak minuta čamcem, dok smo kopnenim putem napravili ceo višesatni krug oko jezera. Žabljak je ruralno, uspavano mesto na ušću Male Morače, a nekada su ovde stolovali poslednji vladari srednjevekovne Crne Gore. Obnova države će uslediti nekoliko vekova kasnije na Cetinju. Obnova samog Žabljaka još se nije dogodila.

Skadarsko jezero – prolećna destinacija bez premca. Ne znam gde ću biti sledeće zime ili leta, ali kad je sredina maja u pitanju, svi putevi bloga vode na Skadarsko jezero. Do sledećeg proleća i novih avantura u Izgubljenim raju…

Bonus helivideo.me eskluzivno za “nestvarni blog” 🙂

Rijeka Crnojevića, maj 2021. godine.

2 thoughts on “Skadarsko jezero – Rijeka Crnojevića.

  1. Proveli smo se sjajno u obilasku Karuca, Dodosa, Rijeke Crnojevica… Fantasticna priroda, dobri ljudi koji cene tradiciju, izuzetna hrana…
    Imate odlican blog i instagram! Jos jedanput hvala sto nas inspirisete 🙂

    https://pawtraveller.blogspot.com/2021/07/ceklin-kroz-divlje-struge-kupljene.html?m=1

    Liked by 1 person

    1. Hvala, drago mi je da je tako. U medjuvremenu sam ponovo posetio ove predele i u fotografskom i tekstualnom pogledu znacajno prosirio utiske. Bacite pogled.

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this:
search previous next tag category expand menu location phone mail time cart zoom edit close